आम्ही
ओम आदिनाथ मोहननाथ महाराज सेवाभावी विश्वस्त निधी
समाज विकासासाठी समर्पित प्रवास
समाजातील प्रत्येक घटकाच्या विकासासाठी निःस्वार्थपणे कार्य करणाऱ्या स्वयंसेवी संस्थांना आजच्या काळात विशेष महत्त्व प्राप्त झाले आहे. शासन आणि समाज यांच्यामधील दुवा म्हणून कार्य करत ग्रामीण विकास, महिला सक्षमीकरण, जलसंधारण, शिक्षण, आरोग्य आणि पर्यावरण संवर्धन अशा विविध क्षेत्रांमध्ये अनेक संस्था कार्यरत आहेत. अशाच समाजाभिमुख कार्यातून गेली तीन दशके आपला ठसा उमटवणारी संस्था म्हणजे ओम आदिनाथ मोहननाथ महाराज सेवाभावी विश्वस्त निधी होय.
NGO म्हणजे काय?
NGO म्हणजे Non Government Organization, अर्थात गैर सरकारी किंवा स्वयंसेवी संस्था.
या संस्था शासनापासून स्वतंत्रपणे समाजातील गरज ओळखून विविध सामाजिक कार्य करतात. समाजातील दुर्लक्षित, वंचित किंवा विकासाची गरज असलेल्या घटकांसाठी लोकसहभागातून कार्य करणे हा NGO चा मुख्य उद्देश असतो.
समाजसेवेची आवड असलेली कोणतीही व्यक्ती नियमानुसार आवश्यक कागदपत्रांची पूर्तता करून संस्था नोंदणी करू शकते. संस्थेचे उद्दिष्ट निश्चित करून त्यानुसार विविध सामाजिक उपक्रम राबवले जातात.
NGO चे मुख्य उद्देश:
- समाजातील गरजू घटकांना मदत करणे
- विकासाच्या संधी उपलब्ध करून देणे
- शासन आणि नागरिक यांच्यात दुवा म्हणून काम करणे
- लोकसहभागातून सामाजिक परिवर्तन घडवणे
- विविध क्षेत्रात जनजागृती आणि विकास घडवणे
समाज विकासात NGO ची भूमिका
आज जगभरात अनेक स्वयंसेवी संस्था विविध क्षेत्रात कार्यरत आहेत. ग्रामीण विकास, शिक्षण, आरोग्य, महिला सक्षमीकरण, पर्यावरण संवर्धन, शेती विकास, युवक मार्गदर्शन, जलसंधारण अशा अनेक विषयांवर NGO प्रभावीपणे काम करतात.
एखाद्या भागाचा विकास करण्यासाठी त्या भागाचा अभ्यास करून लोकसहभागातून मायक्रो प्लॅनिंग केले जाते. गरजेनुसार १ वर्ष, ५ वर्ष किंवा १० वर्षांचा कृती आराखडा तयार केला जातो. योग्य नियोजन आणि पारदर्शक कार्यपद्धतीमुळे शासन, CSR कंपन्या, देणगीदार आणि विविध संस्थांकडून आर्थिक मदत मिळते.
संस्थेची स्थापना आणि प्रेरणा
संस्थेचे संस्थापक अध्यक्ष मा. बाळासाहेब होणमोरे यांना लहानपणापासूनच सामाजिक कार्याची प्रेरणा त्यांच्या आई-वडिलांकडून मिळाली. तसेच मोहननाथ महाराज यांच्या विचारांचा प्रभाव त्यांच्या सामाजिक कार्यामागे मोठ्या प्रमाणात आहे.
याच प्रेरणेतून समाजासाठी समर्पित कार्य करण्याच्या उद्देशाने त्यांनी १९९४ साली “ओम आदिनाथ मोहननाथ महाराज सेवाभावी विश्वस्त निधी” या संस्थेची स्थापना केली.
गेल्या ३० वर्षांपासून संस्था ग्रामीण आणि सामाजिक विकासासाठी सातत्याने कार्यरत आहे.
संस्थेची प्रमुख कार्यक्षेत्रे
संस्थेमार्फत विविध क्षेत्रांमध्ये समाजोपयोगी उपक्रम राबवले जातात.
प्रमुख उपक्रम:
- जलसंधारण व पाणलोट विकास
- रेन वॉटर हार्वेस्टिंग
- निर्मल ग्राम अभियान
- ग्राम स्वच्छता अभियान
- महिला बचत गट सक्षमीकरण
- शेतकरी मार्गदर्शन व कृषी विकास
- रोजगार हमी योजना
- आरोग्य शिबिरे
- युवक-युवती करियर मार्गदर्शन
- पर्यावरण संरक्षण
- प्राणी व पक्षी संवर्धन
- लोकसहभागातून गाव विकास
ग्रामीण विकासासाठी सातत्यपूर्ण प्रयत्न
संस्थेने गेल्या तीन दशकांमध्ये शेकडो गावांच्या विकासासाठी प्रयत्न केले आहेत. लोकसहभाग, शासन निधी आणि तांत्रिक नियोजन यांच्या मदतीने अनेक गावे स्वयंपूर्ण करण्यासाठी संस्था कार्यरत राहिली आहे.
संस्थेच्या कार्यातून:
- गावांमध्ये मूलभूत सुविधा वाढल्या
- पाणी व्यवस्थापन सुधारले
- महिलांचे आर्थिक सक्षमीकरण झाले
- युवकांना रोजगार व मार्गदर्शन मिळाले
- पर्यावरणपूरक उपक्रम राबवले गेले
पुरस्कार आणि सन्मान:
संस्थेने विविध क्षेत्रांमध्ये केलेल्या उल्लेखनीय कार्यामुळे तालुका, जिल्हा, राज्य आणि राष्ट्रीय स्तरावर अनेक पुरस्कार व सन्मान प्राप्त केले आहेत.
संस्थेच्या कार्याचा उल्लेख विविध माध्यमांमधूनही करण्यात आला असून सामाजिक विकास क्षेत्रात संस्थेने आपली वेगळी ओळख निर्माण केली आहे.
सक्षम टीम आणि पारदर्शक कार्यपद्धती
संस्थेकडे अनुभवी आणि तांत्रिकदृष्ट्या सक्षम कर्मचारी वर्ग उपलब्ध आहे. समाज विकास हेच अंतिम ध्येय मानून संस्था विनम्रपणे आणि सातत्याने कार्यरत आहे.
पारदर्शक कार्यपद्धती आणि लोकसहभागामुळे संस्थेला राज्य, देश आणि विदेशातूनही आर्थिक सहाय्य प्राप्त झाले आहे.
पुढील वाटचाल
आजही संस्थेचे ध्येय एकच आहे, “समाजाचा सर्वांगीण विकास आणि स्वयंपूर्ण गावांची निर्मिती.”
अजूनही समाजासाठी खूप काही करण्याची गरज आहे. नवीन उपक्रम, नाविन्यपूर्ण कल्पना आणि लोकसहभाग यांच्या माध्यमातून ग्रामीण आणि सामाजिक विकासाची ही चळवळ अधिक व्यापक करण्याचा संस्थेचा प्रयत्न सुरू आहे.
लोकसहभागाची गरज
समाज परिवर्तनासाठी प्रत्येक व्यक्तीचा सहभाग महत्त्वाचा आहे.
आपल्या सहकार्याने अनेकांच्या आयुष्यात सकारात्मक बदल घडू शकतो.
आपणही सहभागी होऊ शकता:
- स्वयंसेवक म्हणून
- देणगीदार म्हणून
- सामाजिक उपक्रमांमध्ये सहभाग घेऊन
- गाव विकास मोहिमांमध्ये सहकार्य करून